Wat kun je over een muziekvereniging zoal vertellen?
Zo op het eerste gezicht niet veel. Muziek is nu eenmaal moeilijk in letters op papier te krijgen. Maar achter de muziek die TOG in Garderen brengt, gaat natuurlijk een vereniging schuil. Een vereniging van mensen die met elkaar musiceren, overleggen, lachen, soms treuren, ruzie maken of feesten. Er gaat kortom een verhaal achter schuil.
Grote delen van dat verhaal zijn in de afgelopen jaren verloren gegaan, omdat de leden die de hoofdrol speelden zijn vertrokken of overleden, of gewoon omdat iedereen die delen vergeten is. Een klein stukje is echter bewaard gebleven.
Vooral de notulen van de immer terugkerende jaarvergaderingen vormen een vrijwel onuitputtelijke bron van informatie. Het verhaal dat u hier onder gaat lezen, is dan ook vooral op die notulen gebaseerd.

Het begint allemaal op 31 mei 1931. Op initiatief van de toenmalige burgemeester Westrik van Barneveld komen ergens in Garderen twintig mannen bijeen om een muziekvereniging op te richten. Westrik vindt dat er in Garderen voor de jeugd te weinig te doen is. Zo weinig zelfs dat veel jongeren het in hun vrije tijd niet kunnen laten balorig te zijn. Daar moet kortom iets aan gebeuren.
Een muziekvereniging lijkt de oplossing.
Uit het midden van “de twintig” wordt een bestuur gekozen. Voorzitter wordt E. Zevenbergen. De kersverse vereniging krijgt als naam “Ons Genoegen”.
Dirigent, of directeur zoals dat in die tijd wordt genoemd, wordt E. Polhout uit Putten. De vereniging lat er geen gras over groeien, want korte tijd later worden in Eindhoven ook instrumenten aangeschaft. De nieuwe Garderense vereniging gaat dus voortvarend van start. Het worden meteen al bijzonder jaren.
Bij gebrek aan een eigen gebouw wordt op allerlei plaatsen gerepeteerd.
Vrij snel laat de vereniging een eigen barak bouwen die vanaf dat moment dienst gaat doen als repetitielokaal. Hoewel nog maar kort actief, moet dirigent Polhout snel weer het veld ruimen. Reden voor zijn ontslag is dat hij de vereniging niet “in een goede welstand” weet te brengen. Kleine uit Amersfoort is de nieuwe man. Hij houdt het wat langer vol, gaat in 1933 zelfs met de vereniging naar een concours in Baarn waar de tweede prijs wordt behaald.
Een jaar later mag hij het nog een keer proberen. Dan lukt het echter niet in de prijzen te vallen. De notulen melden ironisch dat “ene E. van Beinum”wordt geraadpleegd. Hij verklaart dat er “niets van deugt” zodat ook Kleine kan vertrekken bij het nog jonge Ons Genoegen. Voor zeven gulden per repetitie neemt E. Mooij het vervolgens over voor 29 jaar.
Tot de oorlogsjaren gaat het de vereniging voor de wind. Er worden eerste prijzen behaald. De muzikanten krijgen er zo veel plezier in dat in 1936 in Garderen een groot concours wordt gehouden. Dit festival draait op een dermate groot succes uit dat Ons Genoegen van de opbrengst in één klap een nieuwe nikkelen instrumentarium kan aanschaffen. In 1939 zal de vereniging voor de eerste maal in de eerste afdeling uitkomen. Maar als gevolg van de mobilisatie in dat jaar gaat het concours uiteindelijk niet door.

De oorlogsjaren zijn voor Garderen, de muziekvereniging incluis, een donkere periode. De notulist van die tijd vat de periode samen onder de woorden
”moeite en narigheid”  Het verhaal gaat pas verder als op 18 april 1945 de bevrijding van Garderen een feit is. Ons Genoegen brengt dezelfde dag nog een serenade. De muzikanten moeten wel erg wennen om na al die jaren van stilte weer op straat muziek te kunnen maken.
Het moet in die eerste jaren na de oorlog zijn geweest dat de naam van de vereniging in het huidige Tot Ons Genoegen wordt gewijzigd. De draad van voor de oorlog wordt vlot opgepakt. De resultaten op de concoursen blijven goed. In 1950 treedt TOG toe tot het ringverband “Putten en omgeving”.
Een jaar later wordt de vereniging bovendien lid van de Federatie van Harmonie- en Fanfarekorpsen. TOG komt uit in de vierde afdeling.
We schrijven het begin van de jaren vijftig. TOG heeft de eerste twintig jaar van het bestaan er op zitten. Wat gebeurt er na die tijd? Het repetitielokaal voldoet niet meer. Er is niet meer in te verkeren, staat in de notulen. De barak wordt publiekelijk verkocht. Leden hebben de eerste kans. Zij mogen hun bod op een briefje bij het bestuur inleveren. Een collecte in het dorp voor de aanschaf van een bas brengt fl. 355,95 op.
Tijdens de jaarvergadering beklaagt de dirigent zich erover dat de leden niet op de repetities verschijnen. Er worden vele serenades gebracht voor Garderenen die uit Indie terugkeren. TOG speelt bij het bezoek van koningin Juliana en prins Bernhard aan Gelderland. Van het festivalterrein in Arnhem terug naar de bus is het “een hele tippel” voor de TOG-ers. Er staat wel bij dat ze een indrukwekkende dag hebben beleefd.
Een interessant conflict doet zich voor tijdens de bijzondere ledenvergadering die op 4 augustus 1950 wordt gehouden. Aan de orde is de vraag of  TOG moet toetreden tot de Federatie van Harmonie- en Fanfarekorpsen. Belangrijkste aanleiding voor deze stap is een mislukt concours in Boskoop. De vereniging heeft vanaf dat moment geen hoge pet meer op van de “nationale concoursen”.
“Dat men daar een eerlijke en rechte beoordeling krijgt, valt zeer in twijfel te trekken”, schrijft de notulist rond die tijd.
Dirigent Mooij is wel voorstander van toetreding. Hij ziet dat er veel jonge leden zijn die best op een wat lager peil kunnen beginnen. Maar dat is tegen het zere been van een aantal ervaren leden. Die willen wel “moeilijke stukken” blijven spelen. Dus wordt voor een compromis gekozen.
TOG treedt toe tot de Federatie, maar blijft op z’n tijd ook moeilijke stukken spelen. En met dat compromis kan iedereen leven.

Het is 1951 als vrouwen voor de eerste maal mogen deelnemen aan de jaarvergadering van de vereniging. Twaalf vrouwen maken van die mogelijkheid gebruik. Enkele jaren later komt tijdens de jaarvergadering de vraag aan de orde of er vrouwen lid mogen worden van de drumband, die dan nog “trommelclub” heet. In het begin hebben de leden van de fanfare met dat idee maar weging op.
Maar het is toch dat jaar 1955 dat de eerste vrouwen tot de drumband toetreden.
Het begin van het tamboerkorps is daarmee een feit.

De liefde tussen TOG en de Federatie van Harmonie- en Fanfarekorpsen blijkt van korte duur. In 1955 stapt de Garderense muziekvereniging alweer uit de federatie. Reden is dat er binnen die organisatie geen ruimte is voor kleine korpsen als TOG. DE eisen op de concoursen zijn te zwaar. Bovendien kost het te veelgeld om binnen de Federatie zelf een concours van de grond te tillen. En dat is iets wat TOG toch graag doet.
Het 25-jaar bestaan van de vereniging wordt in 1956 gevierd met een druk bezochte receptie. Een jaar later wordt tot een contributieverhoging besloten. Leden betalen voortaan 15 gulden per jaar. Geprobeerd wordt het toneel weer op het programma van de jaarlijkse uitvoeringen te krijgen. In 1957 kan het toneel echter geen doorgang vinden omdat de opvoering van het gekozen stuk in het Verenigingsgebouw niet wordt toegestaan.
Dat zelfde jaar heeft een incident plaats. Tezamen met de zangvereniging organiseert TOG in november een driedaagse bazaar. Voor de spelen wordt een promoter uit Leidschendam in de arm genomen. Maar die houdt zich niet aan de gemaakte afspraken. Het driedaagse evenement kost handenvol geld. De nasleep beheerst daarna jarenlang de jaarvergadering. Het jaar loopt niet slecht af, want op 14 december kan er wel een toneelavond worden gehouden. WIK uit Ankeveen voert een stuk op in Garderen. De avond is zeer geslaagd. Dirigent Mooij staat bijna 25 jaar voor de fanfare. Toch is zijn positie niet zo onomstreden als iedereen misschien wel mag denken. Tijdens de jaarvergadering van 1958 beklaagt een van de leden zich er over dat Mooij “wel erg veel verdient”. Korte tijd latere wordt niettemin een groots muziekfestival gehouden om het 25-jarig dirigentschap van Mooij te vieren. Juliana uit Uddel, Elspeet Fanfare en Exelsior uit Putten doen mee.

Het is bij TOG vanaf de oprichting allemaal snel gegaan. De eerste instrumenten waren zo binnen. Ook duurde het niet lang of op concoursen werden prijzen weggesleept. Maar er was ook iets dat lang op zich liet wachten: het uniform. Ook na dertig jaar heeft de vereniging nog steeds geen eigen uniform. Niet dat er in vrijetijds kleding wordt opgetreden, af en toe wordt ook wel een boerenpak gebruikt, maar een uniform ontbreekt nog.
De tamboers zijn het eerste die nadenken over de aanschaf van een uniform. Ze doen dit op eigen kosten in 1959. Op dat moment worden de leden van de fanfare ook aan het denken gezet. Kunnen zij misschien ook zoiets doen? Besloten wordt de kat eerst nog maar eens uit de boom te kijken. Misschien komt er nog wel een andere oplossing. Maar twee jaar later, bij de viering van het 30-jarig bestaan is het dan toch zover. Ook de fanfare wordt in uniform gehesen. TOG is als muziekvereniging nu echt compleet.
Het nieuwe uniform is een geschenk van de Gardenese burgerij. De inzameling en de aanschaf ervan is van begin tot eind een actie geweest van het zogenoemde damescomite. De fanfare slaat met het nieuwe uniform meteen een goede slag. Want het is datzelfde jaar dat ook de drumband om nieuwe uniformen vraagt. Maar die vraag wordt vooralsnog negatief  beantwoord. Andere zaken hebben voorlopig prioriteit.

Ook de jaren zestig gaat bijna geen jaarvergadering voorbij zonder dat over het repetitie bezoek wordt gesproken. In 1962 moet het wel heel bar zijn geweest, want tijdens de jaarvergadering verzucht één van de leden dat TOG dirigent Mooij maar voor twee vrouwelijke dirigenten van 25 jaar moet inruilen opdat de leden dan eindelijk misschien eens op tijd zouden komen. Niet lang daarna stopt Mooij trouwens, niet omdat hij niet functioneert, maar omdat z’n gezondheid hem steeds vaker in de steek laat.
Het is 1963 als Mooij op 22 september komt te overlijden. Invaller-dirigent Kieft uit Nijkerk houdt het niet lang vol bij TOG. Hij probeert met een bepaald soort vocht in een goed blaadje te komen, schrijft de notulist. Maar dat valt niet in vruchtbare aarde. R.F. de Kort krijgt de leiding over het korps. Hij mag wel blijven. Het is in diezelfde jaren dat de drumband een bijzonder slechte periode doormaakt. Er komen vaak maar zo weinig leden opdraven datrepetities niet doorgaan. Toch wordt besloten de moed niet op te geven. De tamboers van TOG blijven zo goed en kwaad als kan doorgaan.
Het jaar 1966 heeft voor TOG een andere klap in petto. Het huis van één van de leden brandt af. Vijftien trommen en spullen voor de bazaar gaan in rook op. De schade voor de vereniging bedraagt zo’n drieduizend gulden, veel geld in die tijd. Omdat TOG niet verzekerd is, gaat er een brandbrief naar de gemeente Barneveld waarin wordt gevraagd TOG uit de problemen te helpen. Uiteindelijk komt het allemaal op z’n pootjes terecht.
Het zijn moeilijke jaren voor TOG. Het ledental bereikt een dramatisch dieptepunt. De drumband zit al tijden zonder instructeur. Geld om een nieuwe aan te trekken is er eenvoudig niet. Langjarig voorzitter E. Tamboer roept de leden in 1968 op de schouders eronder te zetten. Een harde kern zet zijn woorden in daden om. Ook de horeca- ondernemers ziet het belang van de muziekvereniging in. Zij zeggen het noodlijdende TOG alle vormen van steun toe. Alles moet in het werk worden gesteld om TOG voor Garderen te behouden. Dirigent De Kort wordt ontslagen, z’n opvolger heet M. Gerritsen. In 1969 heeft een spectaculaire bestuurswisseling plaats. Alleen E.Tamboer en B. Kommer blijven. De rest van het bestuur wordt vervangen. Hoewel er nog steeds geen geld voor het aantrekken van een nieuwe instructeur voor de drumband is, schaft TOG wel nieuwe instrumenten aan. Een jaar later stapt E.Tamboer eveneens op. Hij wordt opgevolgd door T. Bosch. Zijn eerste voorstel is bij de fanfare vrouwelijke leden aan te nemen.

Het kost veel geld om een muziekvereniging draaiende te houden. In de loop van de geschiedenis van TOG zijn dan ook vel acties gehouden om dat benodigde geld bijeen te brengen. Heel vaak werden in Garderen collectes gehouden die altijd veel geld opbrachten. Maar er waren ook vele andere vormen. Orientatieritten, bazars, huifkaracties, rommelmarkten, verlotingen, tombola’s, appelacties, oud papieracties, noem maar op. Het werd allemaal gedaan. Het bracht allemaal geld op. En TOG kon op die manier door. Een bijzondere vorm van actievoeren kwam begin jaren zeventig naar boven. De muziekvereniging TOG organiseerde toen in samewerking met de crossclub ui Nijkerk autocrosses in Garderen. Enkele jaren lang scheurden auto’s door Garderense  weilanden. Het publiek kwam massaal opdagen. De autocrosses waren een groot succes. Tegenwoordig zijn de acties wat minder spectaculair. Het laatste spectaculaire idee dateert van het einde van de jaren tachtig. Toen werd enige tijd met de gedachte gespeeld de popgroep Normaal in Garderen een concert te laten verzorgen. Zover is het echter nooit gekomen. Vaste actie is nu alleen de oliebollenverkoop. Ander vormen van geldinzameling zijn de machtigingskaartenactie, en sponsoracties. Tevens werd TOG ondersteund door bouwbedrijf  Van de Kolk, de hoofd sponsor van de vereniging.

Als de jaren zeventig aanbreken, heeft TOG een diep dal in haar bestaan overwonnen. Aan het begin van het nieuwe decennium groeit de vereniging als kool. Negen jaar na de fanfare krijgt de drumband op 30 april 1970 nieuwe uniformen. Het 40-jarig bestaan van de vereniging wordt op 29 mei 1971 met een grote muzikale show gevierd. Deelnemende korpsen zijn Juliana uit Uddel, Cresendo uit Voorthuizen, De Harmonie uit Barneveld, Elkander Getrouw uit Zwartebroek/Terschuur en Excelsior uit Putten.
In 1973 wordt ere-voorzitter  E.Tamboer begraven, die kort daarvoor bij een tragisch ongeval het leven heeft verloren. Een jaar later maakt TOG een rondgang voor de Veluwse Boys dat net kampioen is geworden. Het zou vervolgens tot 1996 duren voordat Garderens voetbaltrots opnieuw om de titel mee zou strijden. Eveneens in 1974 sterft dirigent M. Gerritsen plotseling. Hij wordt opgevolgd door J. Schotten.
De viering van het 45 jarig bestaan heeft in 1976 plaats. Er wordt een taptoe gehouden. Deelnemers zijn Juliana uit Uddel, Cresendo uit Voorthuizen, De Harmonie uit Barneveld, Elkander Getrouw uit Zwartebroek/Terschuur, Excelsior uit Putten en Esmeralda uit Barneveld. TOG wordt bij die gelegeheid, na uitgebreide acties, in een nieuw uniform gestoken. Groen en zart worden de nieuwe verenigingskleuren.
In 1977 krijgt TOG opnieuw een nieuwe dirigent. W. Remmerts volgt J. Schotten op die is ontslagen. De jaarvergadering van 1977 wordt voorgezeten door mej. J. Berner. Zij leidt de vergadering omdat voorzitter K. Veyer door ziekte niet aanwezig kan zijn. Dirigent W. Remmerts vraagt het bestuur harde maatregelen te nemen om het repetitieverzuim van de leden tegen te gaan. Het thema blijft TOG ook die jaren achtervolgen.

Ook aan het begin van de jaren tachtig is dirigent Remmerts uiterst ontevreden over de vorderingen van zijn muzikanten. Toch is de vereniging inmiddels gepromoveerd naar de tweede divisie. De muziek die op de standaards komt, wordt dus moeilijker. De drumband laat in 1980 verstek gaan bij een concours waarvoor wel is ingeschreven. Reden is dat de muziek door slecht repetitiebezoek niet kon worden ingestudeerd.
Het 50-jarig bestaan van TOG wordt in 1981 op grootse wijze gevierd. Samen met vier andere jubilerende verenigingen is een uitgebreid programma van festiviteiten voorbereid. Er wordt een grote tentoonstelling gehouden, er is een receptie en de leden vieren feest. Op 30 mei is het tijd voor een groot muziekfestival waaraan korpsen uit de wijde omgeving deelnemen. Uitsmijter is het grote dorpsfeest op 20 juni.
Het jaar 1982 is het jaar van de grootste contributieverhoging uit de geschiedenis van TOG. Junior-leden moeten in plaats van 25 gulden voortaan 62,50 gulden per jaar betalen. Voor senior-leden gaat de contributie omhoog van 75 gulden naar 125 gulden per jaar. Tijdens dezelfde jaarvergadering treedt het bestuur wegens onenigheid en bloc af. Een nieuw bestuur krijgt even later de leiding over de vereniging.
Toch gaat het goed met TOG. In 1983 krijgt de drumband een geheel nieuw instrumentarium. Het geheel ordt door wethouder D. van Boven aan de vereniging overhandigd. Hij doet dit door Willem Hooijer de grote trom om te hangen. TOG krijgt dat jaar ook weer een nieuwe dirigent. Remmerts gaat, Hendriks is de nieuwe naam.

En dan is het zover. TOG bestaat 65 jaar, heeft de pensioengerechtigde leeftijd gehaald. Op dat moment telt de vereniging zo’n tachtig leden, waarvan er zo’n 55 actief muziek maken. Het instrumentarium is de afgelopen jaren al gedeeltelijk vervangen. Die operatie kan dit jaar, mede als gevolg van het geweldige succes van de jubileumacties, volledig afgerond worden. En TOG gaat in november weer op concours. Het ziet er op dit moment dus allemaal goed uit, temeer daar de vereniging net het diepste dal uit de geschiedenis achter zich heeft. Zover heeft het kunnen komen omdat Garderen haar muziekvereniging de afgelopen 65 jaar in goede en slechte tijden altijd onvoorwaardelijk is blijven steunen. Grote delen van het dorp hebben in het verleden met de vereniging te maken gehad. Het is dankzij hun steun dat TOG dan 65 jaar bestaat.
TOG bestaat dan ook dankzij haar leden. Vanaf het begin zijn er altijd mensen geweest die muziek wilde maken. Zonder hen heeft de vereniging geen bestaansrecht. Respect past diegenen die de vereniging er in de donkere perioden doorheen gesleept hebben. In een groot korps spelen, kunnen en willen velen. Veel moeilijker is het muziek te maken als er op straat maar een anderen met je meelopen. Toch is dat, de laatste tien jaar, veelvuldig  gebeurd. Het zijn de muzikanten die TOG er doorheen gesleept hebben, die muzikanten ook die dit met recht feest kunnen vieren.
En wat is een vereniging zonder haar dirigenten. Een speciaal woord van dank past de dirigenten J.M. Hendriks en J. Donders. Zij zijn het die de fanfare door het dal hebben geholpen. Zij zijn degenen die altijd doorgingen op momenten dat collega’s waarschijnlijk al lang waren gestopt. Ook voor hen is het feest, want hun werk is niet voor niets geweest. Voor de drumband is Peter Vermeer van onschatbare waarde geweest. Zijn overlijden, nog maar zo kort geleden, betekent voor TOG een groot verlies in dit jubileumjaar.

Op 31 mei wordt in dorpshuis De Koepel het jubileumconcert gehouden. Een dag later staat heel Garderen bol van de muziek. Van alle kanten trekken aan het begin van de middag muziekkorpsen op naar het centrum. Op het veld voor de toren wordt dan een gezamenlijk concert gegeven. Deelnemende korpsen zijn Juliana uit Uddel, De Harmonie uit Barneveld, Cresendo uit Voorthuizen, Elkander Getrouw uit Terschuur/Zwartebroek en natuurlijk het jubilerende TOG zelf. Aansluitend aan het concert worden de vijf korpsen tot een groot korps samengevoegd. Dat enorme muziekgezelschap maakt een korte rondgang door Garderen. Die rondgang eindigt bij het dorpshuis  De Koepel. Daar wordt de dag afgesloten met een feestelijke receptie.

Bron” jubileumboekje 65 jaar TOG” Tekst Reinout van den Born.